Καθιστική Ζωή: Κίνδυνοι και Πρακτικές Λύσεις

Πώς επηρεάζει η καθιστική ζωή την υγεία μας και τι μπορούμε να κάνουμε;

Εισαγωγή

Η καθιστική ζωή έχει χαρακτηριστεί ως η «νέα επιδημία του 21ου αιώνα». Στον χώρο εργασίας, αλλά και στην καθημερινότητά μας, περνάμε ολοένα και περισσότερες ώρες καθιστοί, μπροστά σε οθόνες ή σε συνθήκες περιορισμένης κίνησης. Αυτή η συνήθεια επηρεάζει αρνητικά τόσο τη σωματική υγεία όσο και την ψυχική ευεξία, αυξάνοντας τον κίνδυνο για χρόνιες παθήσεις και μυοσκελετικά προβλήματα.

Η κατανόηση των κινδύνων της καθιστικής ζωής και η εφαρμογή πρακτικών λύσεων πρόληψης είναι το πρώτο βήμα για τη βελτίωση της υγείας μας και για ένα πιο ισορροπημένο εργασιακό περιβάλλον.

Οι Κίνδυνοι της Καθιστικής Ζωής

1) Ψυχική Υγεία:

Η καθιστική ζωή έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ψυχικών διαταραχών, όπως το άγχος και η κατάθλιψη. Μελέτες, όπως αυτή των Huang και συνεργατών (2020), έχουν δείξει ότι η παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση κατάθλιψης. Επιπλέον, η συστηματική ανασκόπηση των Allen και συνεργατών (2019) επιβεβαιώνει ότι η καθιστική συμπεριφορά συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της μείωσης του χρόνου καθιστικής δραστηριότητας για την ψυχική ευημερία.

2) Μυοσκελετικά Προβλήματα:

Η παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μυοσκελετικών πόνων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η μέση, ο αυχένας και τα πόδια. Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση των Dzakpasu και συνεργατών (2021), η καθιστική συμπεριφορά στον χώρο εργασίας, όπως η παρατεταμένη καθιστή στάση, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για πόνο στη μέση και πόνο στον αυχένα/ώμους. Επίσης, η καθιστική συμπεριφορά εκτός γραφείου, όπως οι παρατεταμένες ώρες καθίσματος μπροστά από τηλεόραση ή υπολογιστή, έχει συσχετιστεί με πόνο στη μέση, στα γόνατα και με αρθρίτιδες, καθώς και με γενικότερα μυοσκελετικά προβλήματα. Η μείωση του χρόνου καθιστικής συμπεριφοράς, τόσο στο εργασιακό περιβάλλον όσο και εκτός αυτού, έχει συνδεθεί με την ελάττωση αυτών των προβλημάτων, υπογραμμίζοντας τη σημασία των διαλειμμάτων και της κινητικότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

3) Καρδιαγγειακές Παθήσεις και Διαβήτης:

Η καθιστική ζωή έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2. Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση των Patterson και συνεργατών (2020), η καθιστική ζωή αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακές παθήσεις, καθώς και για πρόωρη θνησιμότητα από διάφορες αιτίες. Επίσης, μια άλλη μελέτη έδειξε ότι ο περισσότερος χρόνος σε καθιστή θέση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας από όλες τις αιτίες, και ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά όταν οι ενήλικες κάθονται για περισσότερες από 7 ώρες την ημέρα (Chau και συνεργάτες, 2013).

Η Καθιστική Ζωή στον Χώρο Εργασίας

Ο χώρος εργασίας είναι το βασικότερο περιβάλλον καθιστικής ζωής. Η συνεχής εργασία σε υπολογιστή και η έλλειψη κίνησης οδηγούν σε:

• αυξημένο μυοσκελετικό φορτίο,

• μειωμένη σωματική δραστηριότητα,

• επιβάρυνση της ψυχικής και σωματικής υγείας.

Η εργονομία στον χώρο εργασίας και η ενσωμάτωση μικρών παρεμβάσεων φυσικοθεραπείας μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους και να προστατεύσουν την υγεία των εργαζομένων.

Πρακτικές Λύσεις για την Αντιμετώπιση της Καθιστικής Ζωής Εκτός Γραφείου

Η καθιστική ζωή μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με απλές στρατηγικές που ενισχύουν τη σωματική και ψυχική μας υγεία, προλαμβάνουν τους κινδύνους και βελτιώνουν την καθημερινή μας ποιότητα ζωής.

1) Αύξηση της Φυσικής Δραστηριότητας

Η επιστήμη συνιστά τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα (π.χ. περπάτημα, ποδηλασία, κολύμβηση). Μικρές αλλαγές, όπως οι σκάλες αντί για ασανσέρ, μπορούν να κάνουν διαφορά.

2) Διαλείμματα Κατά τη Διάρκεια Καθιστικής Δραστηριότητας

Κάθε 30 λεπτά καθιστικής εργασίας συνιστάται ένα διάλειμμα 3–5 λεπτών για περπάτημα ή διατάσεις. Έτσι μειώνεται το μυοσκελετικό φορτίο και βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίματος.

3) Εργονομία και Φυσικοθεραπεία στον Χώρο Εργασίας:

Αρκετές φορές, δεν είναι εφικτό να ενσωματωθούν επαρκή διαλείμματα ή φυσική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της εργασίας λόγω των απαιτήσεών της. Σε αυτή την περίπτωση, η εργονομική προσέγγιση του χώρου εργασίας σε συνδυασμό με τις αρχές της φυσικοθεραπείας εργασιακής υγείας μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην πρόληψη προβλημάτων. Η εφαρμογή κατάλληλων εργονομικών αρχών στη διαμόρφωση του εργασιακού περιβάλλοντος και η χρήση κατάλληλου εξοπλισμού βοηθούν στην αποφυγή παρατεταμένων ή άβολων θέσεων και στη μείωση των μυοσκελετικών καταπονήσεων. Παράλληλα, η συμβουλευτική από εξειδικευμένους φυσικοθεραπευτές εργασιακής υγείας μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένες λύσεις για την αντιμετώπιση ή πρόληψη προβλημάτων που σχετίζονται με την παρατεταμένη καθιστική εργασία, βελτιώνοντας τη συνολική ευεξία και αποδοτικότητα του εργαζομένου.

Συμπέρασμα

Η καθιστική ζωή αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας της εποχής μας. Ωστόσο, με σωστή οργάνωση, φυσική δραστηριότητα και εργονομικές παρεμβάσεις, μπορούμε να προστατεύσουμε την υγεία μας και να βελτιώσουμε την καθημερινότητά μας.

**Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν ιατρική συμβουλή. Για εξατομικευμένες οδηγίες, συμβουλευτείτε έναν ειδικό επαγγελματία υγείας.**

Μάθετε πως να βελτιώσετε την Εργασιακή σας Υγεία

Η καθιστική ζωή σχετίζεται με ποικίλα προβλήματα υγείας, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Μάθετε περισσότερα για το πώς επηρεάζει την καθημερινότητά μας και ανακαλύψτε πρακτικούς τρόπους να μειώσετε τις αρνητικές της συνέπειες, βελτιώνοντας την εργασιακή και προσωπική σας ευεξία.

Μάθετε περισσότερα μέσα από την εξειδικευμένη υπηρεσία μας:

• Κύκλος Μίνι Σεμιναρίων

Επικοινωνήστε μαζί μας για να διαμορφώσουμε από κοινού ένα πιο υγιές και αποδοτικό εργασιακό περιβάλλον.

Κείμενο του Μιχάλη Αρβανιτίδη

Πηγές:

1. Allen, M. S., Walter, E., & Swann, C. (2019). Sedentary behaviour and risk of anxiety: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 242, 5-13.
2. Anderson, E., & Durstine, J. L. (2019). Physical activity, exercise, and chronic diseases: A brief review. Sports medicine and health science, 1(1), 3–10.
3. Bailey DP, Hewson DJ, Champion RB, Sayegh SM. Sitting Time and Risk of Cardiovascular Disease and Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Prev Med. 2019 Sep;57(3):408-416. 
4. Biswas, A., Oh, P. I., Faulkner, G. E., Bajaj, R. R., & Silver, M. A. (2015). Sedentary Time and Its Association with Risk for Disease Incidence, Mortality, and Hospitalization in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Annals of Internal Medicine, 162(2), 123-132.
5. Booth FW, Roberts CK, Laye MJ. Lack of exercise is a major cause of chronic diseases. Compr Physiol. 2012;2(2):1143-1211.
6. Chau, J. Y., Grunseit, A. C., Chey, T., Stamatakis, E., Brown, W. J., Matthews, C. E., Bauman, A. E., & van der Ploeg, H. P. (2013). Daily sitting time and all-cause mortality: a meta-analysis. PloS one, 8(11), e80000.
7. Dempsey, P. C., Biddle, S. J. H., Buman, M. P., Chastin, S., Ekelund, U., Friedenreich, C. M., Katzmarzyk, P. T., Leitzmann, M. F., Stamatakis, E., van der Ploeg, H. P., Willumsen, J., & Bull, F. (2020). New global guidelines on sedentary behaviour and health for adults: broadening the behavioural targets. The international journal of behavioral nutrition and physical activity, 17(1), 151.
8. Dzakpasu, F. Q. S., Carver, A., Brakenridge, C. J., Cicuttini, F., Urquhart, D. M., Owen, N., & Dunstan, D. W. (2021). Musculoskeletal pain and sedentary behaviour in occupational and non-occupational settings: a systematic review with meta-analysis. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 18(1), 159.
9. Gao, W., Sanna, M., Chen, Y. H., Tsai, M. K., & Wen, C. P. (2024). Occupational Sitting Time, Leisure Physical Activity, and All-Cause and Cardiovascular Disease Mortality. JAMA network open, 7(1), e2350680.
10. Healy GN, Matthews CE, Dunstan DW, Winkler EA, Owen N. Sedentary time and cardio-metabolic biomarkers in US adults: NHANES 2003-06. Eur Heart J. 2011;32(5):590-597.
11. Huang, Y., Li, L., Gan, Y., Wang, C., Jiang, H., Cao, S., & Lu, Z. (2020). Sedentary behaviors and risk of depression: a meta-analysis of prospective studies. Translational Psychiatry, 10(1), 26.
12. Katzmarzyk, P. T., Church, T. S., Craig, C. L., & Bouchard, C. (2009). Sitting time and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer. Medicine and science in sports and exercise, 41(5), 998–1005.
13. Mandolesi, L., Polverino, A., Montuori, S., Foti, F., Ferraioli, G., Sorrentino, P., & Sorrentino, G. (2018). Effects of Physical Exercise on Cognitive Functioning and Wellbeing: Biological and Psychological Benefits. Frontiers in psychology, 9, 509.
14. Patterson, R., McNamara, E., Tainio, M., Hérick de Sá, T., Smith, A. D., Sharp, S. J., Edwards, P., Woodcock, J., Brage, S., & Wijndaele, K. (2018). Sedentary behaviour and risk of all-cause, cardiovascular and cancer mortality, and incident type 2 diabetes: a systematic review and dose response meta-analysis. European Journal of Epidemiology, 33(9), 811-829.
15. Shrestha, N., Kukkonen-Harjula, K. T., Verbeek, J. H., Ijaz, S., Hermans, V., & Pedisic, Z. (2018). Workplace interventions for reducing sitting at work. The Cochrane database of systematic reviews, 6(6), CD010912.